ความคิดอันถูกต้อง (Right Thinking) PDF Print

ความคิดอันถูกต้อง (Right Thinking)

Q&A :ปาฐกถาธรรมม เส้นทางผู้นำกับการสรรค์สร้างความกรุณาและกล้าหาญ
๒๙ มีนาคม ๒๕๕๖ วิทยาลัยดุริยางคศิลป์


คำถาม : เมื่อสมองของเราเต็มไปด้วยความคิด เราจะออกจากความคิด ตัดความคิดเหล่านั้นได้อย่างไร

หลวงปู่ตอบ : ในคำสอนของพุทธศาสนามีคำสอนเรื่อง ความคิดอันถูกต้อง(Right Thinking) พระพุทธเจ้าไม่ได้ห้ามความคิด แต่เราควรฝึกการคิดอันถูกต้อง แต่เธอจะมีความคิดที่ถูกต้องได้ก็ต่อเมื่อเธอมีความเห็นอันถูกต้อง(Right View)ก่อน พุทธศาสนาจึงไม่สอนให้เธอคิดมากนัก เพราะความคิดเหล่านั้นอาจไม่ใช่การคิดบนหนทางที่ถูกต้อง สิ่งที่เป็นองค์ประกอบสำคัญของการคิดที่ถูกต้องคือ การมองอย่างลึกซึ้ง

การมองอย่างลึกซึ้งเป็นคำศัพท์หนึ่งของการปฏิบัติภาวนา การปฏิบัติภาวนาหมายความว่าเธอมีเวลาที่จะฟัง มีเวลาที่จะมองพิจารณาให้ลึกลงไป การมองพิจารณาเช่นนั้น เธอจะเชื่อมโยงตัวเธอกับคนอื่นๆ

เมื่อเรามองแผ่นกระดาษ เราจะเห็นว่ากระดาษนี้มีด้านซ้ายและด้านขวา แต่มันเป็นไปไม่ได้ที่เราจะแยกด้านซ้ายของกระดาษออกมาจากด้านขวา หรือ แยกกระดาษด้านขวาออกจากด้านซ้าย เพราะกระดาษนี้เป็นกระดาษแผ่นเดียวกัน นี่คือคำสอนของพุทธศาสนาเรื่องการเชื่อมโยงสัมพันธ์กัน( inter-being) เธอจะรู้ว่าอยู่ตามลำพังไม่ได้ เธอต้องพึ่งพิงเชื่อมโยงกับผู้อื่นเสมอ เช่นเดียวกัน หากเธอเป็นฝ่ายซ้าย เป็นไปไม่ได้ที่เธอจะอธิษฐานขอให้ไม่มีฝ่ายขวา เพราะถ้าหากไม่มีฝ่ายขวา ฝ่ายซ้ายแบบเธอก็ไม่มีด้วยเช่นกัน นี่คือคำสอนของพระพุทธเจ้า มีสิ่งนี้เพราะสิ่งนั้นดำรงอยู่ (This is because That is) ที่มีฝ่ายซ้ายอยู่ตรงนั้น ก็เพราะมีฝ่ายขวาอยู่ตรงนี้

เมื่อเธอมองอย่างลึกซึ้งเธอจะเห็นความเชื่อมโยงสัมพันธ์ การเป็นดั่งกันและกัน ถ้าไม่มีโคลนตมย่อมไม่มีดอกบัว ถ้าไม่มีความทุกข์ ความสุขก็ไม่มี เหล่านี้คือสิ่งที่ประกอบขึ้นด้วยกัน ดั่งกันและกัน

เมื่อเธอมีปัญญารู้แจ้งของการเป็นดั่งกันและกัน เธอจะมีความเห็นที่ถูกต้อง(Right View) เธอจะหยุดความคิดเพื่อทำลายล้าง เข่นฆ่า ทำร้าย อีกต่อไป เราได้เรียนรู้ว่า หากชาวปาเลสไตน์ไม่รู้สึกปลอดภัย ชาวยิวก็ไม่มีทางจะปลอดภัย ความปลอดภัยของฝ่ายหนึ่งเชื่อมโยงกับความปลอดภัยของอีกฝ่าย ดังนั้นการทำให้ฝ่ายตรงข้ามทุกข์น้อยลงก็เป็นการทำให้ฝ่ายของเราทุกข์น้อยลงด้วย ความปลอดภัย ความปรองดอง สันติสุข สิ่งเหล่านี้ก็เป็นดั่งนี้เช่นกัน ถ้าคุณพ่อเป็นทุกข์ ลูกชายจะเป็นสุขได้อย่างไร เธอจึงจำเป็นต้องดูแลให้คุณพ่อทุกข์น้อยลง เพื่อเธอจะไม่ทุกข์ เธอกำลังทำเพื่อตัวเธอเองและทำเพื่อคุณพ่อด้วย นี่คือการเป็นดั่งกันและกัน

เมื่อคิดในวิถีของความถูกต้อง เธอจะก้าวออกมาจากอาณาจักรของความกลัว และ ความแบ่งแยก การคิดอันถูกต้องจะเยียวยาตัวเธอ และ เยียวยาโลก แต่ในชีวิตประจำวันของเรามักไม่ใช่การคิดอันถูกต้องเพราะมันเต็มไปด้วยการแบ่งแยก ทุกวันนี้เราบริโภคความคิด แต่เราไม่ได้สร้างกระบวนการคิดที่ถูกต้อง เราผลิตความคิดเรื่องการแบ่งแยกมากมาย สร้างการคิดผิด(wrong thinking) มากมาย และเราบริโภคความคิดเช่นนั้น ซึ่งไม่ได้ก่อผลดีอะไรเลย การตามลมหายใจ การเดินในวิถีแห่งสติ ก็เพื่อจะหยุดความคิดของเราเสีย ให้เราอยู่กับปัจจุบัน ให้เราเบิกบานกับสิ่งที่ปรากฏเป็นจริงตรงหน้า เยียวยาตัวเรา หล่อเลี้ยงตัวเรา

เดการ์ตบอกว่า ฉันคิด ฉันจึงเป็นอยู่ (I think there for I am) แต่สำหรับหลวงปู่แล้ว เพราะฉันคิดมากไป ฉันจึงไม่ได้ดำรงอยู่ตรงนั้นอย่างแท้จริง สูญเสียความเป็นตัวเองไปในความคิด เมื่อฝึกปฏิบัติการหายใจ หยุดคิด ฉันอยู่ตรงนั้นอย่างแท้จริง สัมผัสกับความอัศจรรย์ของชีวิต

พุทธศาสนาประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ ๒ ประการ
ประการแรกคือ การหยุด (สมถะ) หยุดคิด หยุดวิ่ง
จากนั้นเราฝึกการพิจารณามองอย่างลึกซึ้งถึงธรรมชาติแท้จริงของสิ่งนั้นๆ (วิปัสสนา) เพื่อจะได้ปัญญารู้แจ้ง เพื่อปลดปล่อยเธอ


เธอคิดได้ แต่การปฏิบัติการมองอย่างลึกซึ้งจะทำให้เธอคิดในวิถีที่ถูกต้อง ซึ่งจะหล่อเลี้ยงและเยียวยา และเธอควรฝึกที่จะหยุดคิดเพื่อหล่อเลี้ยงและเยียวยาตัวเธอเช่นกัน